ܦ՝ζum ਹægermзíςτεя: ρàrt ١՛ܧ: Unter Uns

Au àn diss derf erinnert werre: d'Evakuierung

Sun, 24 Sep 2006 16:32:51 GMT

Es het àn d'sellem 1. un 2. September 1939 fer so mànichi Elsässer nitt rosig üsg'sahn. Jà, àlli wu wenjer àss zwelef Kilometer vun de Front gewohnt hàn, sinn evaküiert (oder deportiert ?) worre. Sie hàn kümm e paar Stunde vor sich g'hett, fer e bissle Hàb un Güete mizenämme. Mit Ross un Wäje sinn d'Büürefàmilie àn de Sàmmelstelle ànzefàhre kumme. Dort hàn sie Vieh un Wäje müen stehn lonn. So mànichi Fàmilli het wenig genüe widderg'funde, wu sie widder heim hàn derfe. So mànicher Elsässer isch d'sellemols àn Kummer g'storwe. E Ross, e Stàll, e Hof het fer so mànichi d'Läweàrweit bediite. Si hàn alles müen stehn un leje lohn. So mànicher het au spoter dànn, diss oder d'sell e'me fremde Hof oder fremde Stàll widderg'funde...

D'Fluchling het m'r in Isebàhnwaggons verlàde. Làng, däjlàng het de Transport gedüürt un vun de Läwesbedingunge welle m'r schun gàr nitt redde. Andlich sinn sie im Süd-Wescht vun Frànkriich àng'kumme (d'meischte in Dordogne, e àrmes un waltliches Departement). Wie hätte sich die ältere Persone mit d'selle Frànzose kennte verstehn, e ànderi Sproch, un b'sunderscht e ànderi Kültür un grundverschiideni Läwesuffàsunge oft. Armi Litt ! M'r müen au dezüesetze, dàss de Empfàng nitt immer herzlich isch g'sinn (e Mol Boches gennant, 's ànder Ya-Ya, immer àls Arbfiinde betrààchtet) !

Im Summer 1940 hàn zweidrittel widder heim kenne (die so genannte "Heimkehr ins Reich"), 's letschte Drittel isch erscht 1945 zeruckg'kumme.

D'Sprochbolle

Tue, 19 Sep 2006 14:39:46 GMT

Un noch ebbs Nejs, e ànderes Schleck, het e gschickter Hàndelsanimator (Alsatix - http://www.alsatix.blogspot.com) üs 'm Owerelsàss, d'r Guillaume Baumgartner, erfunde: d'fàmose Sprochbolle. Es sinn kleini Bolle, wie G'stunze, üs verschiedeni Mahlsorte in Schokolà mit gemàhlene Hàselnusse gerollt un e Zuckerguss drum erum wie bi de Dragées. Sie sinn i'me Pàpierl ingewickelt, wu e kurzes elsässischs Sprichwort odder e typischer Üsdréck mit de frànzeesch iwersetzung drufgedrückt isch, z.B.

E Güeter ! - Gsundheit ! - Ess un drink ! - D'Aüje sinn àls greeser àss d'r Maawe. - Uf'm volle Buch sitzt e luschtiger Kopf. - Wàs nutzt e grossi Plàtt wann nix drowe isch ? - Wenn's Ärschel brummt, isch 's Herzl g'sund. - D'r Glauwe màcht selig un d'r Win màcht frehlig. - D'r Hunger màcht üs Brot Läbküeche. - D'Geiss gibt Mellich un d'r "Bock" gibt Bier ! - Alter Win un jungi Wiwer sinn d'beschte Zitvertriwer ! - Fer ze hirote müess m'r zweit sinn. - D'Liab geht bim Mànn durich de Maawe ! - In de Not fresst ar de Daifel Mucke ! - E güater Kàffee hilft verdauwe. - Vum kàlte Kàffeedàmpf wurd m'r scheen !

Der Schnàwelpeter

Ingesàmt sinn 80 Sprichwerter un 10 unter-/ewerländischi Variànte ufgdreckt worre. D'gànze Lischte steht uf zallere Syte: http://sprochbolle-boules-dialectales.blogspot.com.

Isch d'r Summer erum ?

Sun, 03 Sep 2006 18:57:57 GMT

Diss letscht hàn d'Sterngickler, d'Weltàllschwärmer, 's kopernikànisch Weltsystem revidiert, d'Plànete frisch klàssifiziert un numme die àcht ànerkennt, wo im Fernrohr gross genüe schine: d'r Plüto hàn se in d'Kategorie vun de viele kleine klàssiert, wo se noch ze entdecke hoffe.

M'r Mensche, winzigi Erdzwarichle, interessiere uns ehnder fer diss, wàs uns uff unsrem Plànet direkt àngeht, un m'r stelle fescht, dàss es um uns erum nitt gràd rosig üsssieht. Wàs wurd vun de Forscher immer wieder verkindt ? Es soll uff unsere àlte Erdköjel àls wärmer were... m'r fröijt sich !.. Wem gedenkt denn eso-n-e hudlechter Summer wie der, wo m'r diss Johr erlawe?... In de fàmose "Hundsdäj" isch's numme im Jüli "hundsmassig" heiss gsi. Im Augscht, wo d'r wärmscht un truckerscht Monàt soll sin, het's jo fàscht àllewil "hundmassig" gerajt ! Vie lTraim, b'sundersch Ferie-Illüsione sin wajer "in's Wàsser gfàlle".

Gewiss, vun àlters het heisst's "Noch Màrià Himmelfàhr frischer Wind schunn ewer d'Stupfle fàhrt", dàss àwer 's Spotjohr sich so friaj ànmeldt, het bstimmt niemes gàhnt. In de Alwe het 's schunn gschneit un d'Litt hàn dert schyns schun Fiir müen màche !

D'Schüel fàngt àn !

Vorgescht het d'r Septamber àngfànge un morje fàngt d'Schüel àn. Mànichi freie sich, d'Klàssekàmeràde un Kàmerädle widderzesahn, àndri hiiile Stràndbekànntschàfte nooch. Un de Kleini were Träne ewer d'Bäckle rolle, wann d'Màme se de Schüelmàmmsell ewerlosst. So isch's hàlt!... "D'Schüel fàngt àn, d'Schüel fàngt àn, kànnsch nix màche dràn !" singt d'r René Eglès in eim vun sine Kinderliadle.

Wer ebbs will were, müess hàlt ebbs lehre... Un in de junge Johre lehre m'r àm lichschte. Wie heisst's ?... "Wàs d'r Seppele nitt lehrt, lehrt d'r Sepp nimmeh !" Hitzedààs müess m'r ebbs kenne, wenn m'r in d' Heh will komme in derre màss vun junge Mensche, wo sich mit Mül un Elleböje durichsetze welle !

D'r Schnàwwelpeter (Raymond Matzen) 3/09/2006